|
|
|
LUBOMIERZ
został założony w 1600 roku przez Sebastiana Lubomirskiego – od jego
nazwiska prawdopodobnie wywodzi się nazwa miejscowości. Możemy też
spotkać się z innymi wersjami pochodzenia nazwy: - ukochaną
założyciela była Luba, - Lubomirski, który jako pierwszy
uwłaszczył w tym rejonie chłopów pańszczyźnianych miał rzec do
geodety: Lubo mierz ludziom ziemię. |
 |
Znaleziska archeologiczne w okolicy Limanowej pozwalają
przypuszczać, że teren Lubomierza był już zamieszkany 3500 – 1700
lat p.n.e. W XV wieku n.e. w te rejony przywędrowali z Bałkanów
Wołosi, którzy szukając miejsc do wypasu swojego bydła zmienili na
trwałe krajobraz – karczując na grzbietach gór liczne polany. O
asymilacji Wołochów z ludnością miejscową świadczą niektóre nazwiska
ludności oraz nazwy szczytów, jak Beskid, Turbacz czy Kiczora. W
okresie feudalizmu, teren Lubomierza i jego okolic był własnością
królewską, a następnie magnatów Błędowskich, Lubomirskich,
Małachowskich i Wodzickich. Feudalne warunki panujące na tym
terenie, wywoływały bunty i protesty, |
|
co
spowodowało w XVI wieku powstanie „zbójnictwa góralskiego".
Przodowały w tym takie wsie jak Kamienica, Lubomierz, Dobra, Kasina
Wielka, Mszana Dolna. Grupy zbójeckie zbudowały na szczycie Turbacza
własny zamek, który zniszczyła w 1533 r. wyprawa rycerska. Trudna
dostępność Lubomierza była powodem |
|
zakładania baz przez zbójników, ale także chroniła wieś w trakcie
wojennych zawieruch – podczas potopu szwedzkiego klasztor Cystersów
ze Szczyrzyca na okres dwóch lat przeniósł się pod Kudłoń. W XVII
wieku istniał tu folwark nastawiony na produkcję zbożową. W XVIII i
XIX wieku działała na Przysłopie - huta szkła należąca do
Klucza Porębskiego. Zakład produkował m.in. szyby okienne, gąsiory,
szklanki, kieliszki, a produkty wywożono stąd przy pomocy kolejki
wąskotorowej. W drugiej połowie XIX wieku w dolinie Kamienicy
czynnych było kilka tartaków. W trakcie I Wojny Światowej na
terenie Lubomierza toczyły się walki wojsk austro-węgierskich z
rosyjskimi. Tutejsze okolice bardzo silnie związane były z
działalnością Legionów Józefa Piłsudskiego. |
 |
 |
II
Wojna Światowa dla Lubomierza i okolic była czasem ciężkich i często
tragicznych przeżyć - działalność partyzantki z którą ludność
miejscowa nie tylko była silnie związana, ale w której brała aktywny
udział, jest powodem dumy i chluby tych okolic. W rejonie Gorca i
Jaworzyny Kamienickiej swoją siedzibę miał I Pułk Strzelców
Podhalańskich Armii Krajowej oraz znajdowało się lądowisko
Cichociemnych.
Walory turystyczno - krajoznawcze Lubomierza, zamieszkiwanego
przez górali Zagórzan, doceniło już wiele osób. Na pewno należy
tutaj wymienić naszego wielkiego rodaka - Papieża Jana Pawła II,
który w latach 50-tych przyjeżdżał tu, by móc wędrować po ulubionych
Gorcach. |
|
W
1976 roku zawitał do Rzek po raz ostatni, aby w ciszy i spokoju
oddać się modlitwie. Chatę leśników, w której mieszkał, nazwano na
pamiątkę Papieżówką. Inną, sławną postacią, która do dziś
przyjeżdża do wioski, aby wypocząć, jest polska noblistka -
Wisława Szymborska. O tym, że wieś cieszy się dużą popularnością od
dawna, świadczy także powieść Władysława Orkana "W roztokach", której
akcja rozgrywa się na Przysłopie. |
|
Lubomierz zaprasza wszystkich pragnących odpocząć w ciszy i spokoju.
Natomiast tym, którzy lubią spędzać wolny czas aktywnie, może uda się
spotkać - gdzieś na hali - ducha rozbójnika Siarki, od którego
nazwiska pochodzi nazwa jednej z polan na północnym zboczu Kudłonia
lub usłyszą echo opowieści legendarnego już czarownika Bulandy
- gorczańskiego Sabały. Lubomierz może poszczycić się m.in.
zabytkowymi kapliczkami, z których najciekawszą jest XVIII - wieczna
kaplica fundacji Lubomirskich. Miejscowy kościół drewniany o
konstrukcji zrębowej, pochodzi z początku XX wieku. Został wzniesiony
przed I wojną światową. Poza tym we wsi zachowało się kilka chałup
chłopskich. Są też piękne, oryginalne zagrody w regionalnym, góralskim
stylu.
Atutem Lubomierza jest jego interesujące położenie gwarantujące
wspaniałe
wycieczki na pobliski Kudłoń (1276 m) - rozległy masyw słynący z
niezwykłych turniczek, ambon i maczug |
 |
|
z twardego piaskowca magurskiego
oraz jeleni i dzików. Natomiast inne szlaki prowadzą na Turbacz (1310
m) i na Jasień (1062 m). Dodatkową atrakcją są kąpiele w czystych
baniorach Mszanki. |
| |
|
GORCE - pasmo górskie
w Beskidach Zachodnich o długości 50 km, szerokości 10-15 km. Zajmują one
obszar około 530 km kwadratowych. Od północy stykają się z Beskidem
Wyspowym, natomiast na wschodzie Dunajec oddziela je od Beskidu
Sądeckiego. Zachodnią granicę Gorców stanowi Raba. Najwyższym
szczytem Gorców jest Turbacz (1310 m n.p.m.). Stanowi on
jednocześnie centralną część całego masywu, skąd rozchodzi się kilka
ramion. Jedynie Pasmo Lubania (1211 m n.p.m.), które oddzielone jest
od ramienia Kiczory (1282 m n.p.m.) Przełęczą Knurowską (846 m
n.p.m.), jest dosyć mocno wyodrębnione od pozostałej części Gorców.
Do najwyższych szczytów w Gorcach należą również: Jaworzyna (1288 m
n.p.m.), Kudłoń (1276 m n.p.m.), Gorc (1228 m n.p.m.), Mostownica
(1251 m n.p.m.). Gorce charakteryzują się dosyć łagodnym
ukształtowaniem grzbietów, czego najlepszym przykładem jest Turbacz.
Gorczańskie szczyty są z reguły zalesione, jednak dośc licznie
występują bardzo malownicze polany o dużych walorach widokowych. |
|
 |
| Gorce pokryte są dosyć gęstą siecią szlaków turystycznych. Przez Gorce
biegnie jedna z nitek Szlaku Papieskiego, który powstał w Małopolsce
dla upamiętnienia Jana Pawła II -
Pilnujcie mi tych szlaków, oznaczcie mi te ścieżki.
Dodając do tego ich walory krajobrazowe, powoduje to, że stanowią one
bardzo dobre miejsce do uprawiania turystyki górskiej. Ich położenie
sprawia, że oferują one turystom przepiękne widoki na Podhale oraz
oddalone o kilkadziesiąt kilometrów - Tatry. Równie interesująco
prezentują się stąd Beskidy (m.in. Babia Góra). Dużą atrakcją jest
udostępnienie gorczańskich szlaków dla górskiej turystyki rowerowej
oraz konnej. Korzystne ukształtowanie grzbietów z licznymi polanami
oraz znajdujące się tutaj wyciągi narciarskie sprawiają, że zimą Gorce
stanowią interesujący rejon dla wielbicieli narciarstwa. Przebywając w
Gorcach należy pamiętać, że obszary najwartościowsze przyrodniczo
wchodzą w skład Gorczańskiego Parku Narodowego. |
|
 |
| |
|
TURBACZ - 1310 m n.p.m. to najwyższy szczyt Gorców w centralnym
punkcie pasma, tworzący potężny rozróg kilkunastu górskich grzbietów;
nazwa wzniesienia ma przypuszczalnie korzenie wołoskie. Tuż pod
szczytem, na górnym krańcu opadającej na
wschodni stok polany Wolnica (ok. 1280 m n.p.m.) znajduje się
schronisko - kamienny budynek krytym gontem dysponujący ponad 100 miejscami
noclegowymi. Budowę pierwszego obiektu dla celów turystycznych
rozpoczęto w tym miejscu w 1934 roku (po pożarze rok wcześniej schroniska na polanie Wisielakówka,
na południowym zboczu), nie ukończono przed rozpoczęciem
|
 |
II wojny światowej.Część budynku oraz
tymczasowy barak funkcjonowały jednak - głównymi odwiedzającymi nie
byli nieliczni podczas wojny turyści, lecz partyzanci Konfederacji Tatrzańskiej, a później AK,
którzy mieli tutaj swój punkt kontaktowy.
W lipcu 1943 roku podczas dużej obławy Niemcy zajęli schronisko,
zmuszając partyzantów do ewakuacji na polanę Stawieniec pod Kudłoniem,
w listopadzie 1943 schronisko spłonęło - zniszczyli je Niemcy, którzy
chcieli w ten sposób pozbawić wroga zaplecza do akcji dywersyjnych
albo sami partyzanci w związku z rozlokowaniem niemieckich patroli w
budynku. Obecne schronisko zostało otwarte w
1958 roku. |
Przed schroniskiem znajduje się największy w Gorcach węzeł szlaków turystycznych
(co wiąże się ze zwornikowym charakterem masywu Turbacza). Z tarasu
przed wejściem roztacza się piękna panorama Pienin i Tatr nad pagórami
Podhala - od Tatr Bielskich z Hawraniem (2150 m n.p.m.) przez Tatry
Wysokie z Łomnicą (2632 m n.p.m.), Gierlachem (2655 m n.p.m.), Wysoką
(2565 m n.p.m.) i Świnicą (2301 m n.p.m.) po Tatry Zachodnie z
Kasprowym Wierchem (1987 m n.p.m.), Bystrą (2248 m n.p.m.) i Banówką
(2178 m n.p.m.).
Na Turbaczu, schodząc żółtym szlakiem do Nowego Targu, przy tzw.
Kaplicy Papieskiej, w pierwszą niedzielę sierpnia rokrocznie odbywa
się |
 |
|
Święto Gór, na które przybywają, pieszo
przez góry, górale czasami z bardzo odległych zakątków. Impreza
przyciąga też rzesze turystów. Przez wiele lat msza tradycyjnie była
odprawiana przez pochodzącego z Łopusznej, położonej u stóp Turbacza, nieżyjącego już ks. Józefa
Tischnera. |
| |
|
GORCZAŃSKI PARK NARODOWY
obejmuje centralną i północno-wschodnią część pasma Gorców, |
|
z najwyższym szczytem Jaworzyną Kamienicką (1288 m n.p.m.).
Znajduje się on w południowej części kraju, w województwie Małopolskim. Park utworzony został w 1981 roku na obszarze 5908 ha.
Początki ochrony przyrody na tym terenie sięgają 1927 roku, kiedy to
utworzony został w dobrach hrabiego Ludwika Wodzickiego z Poręby Wielkiej
leśny rezerwat przyrody Turbacz imienia Władysława Orkana. Obecna
powierzchnia parku wynosi 7030 ha, z czego 6591 ha (~94%) to lasy.
Ochroną ścisłą objęto 3611 ha, ochroną częściową 2882 ha, ochroną
krajobrazu 537 ha.
Powierzchnia otuliny Gorczańskiego Parku Narodowego obejmuje 16647 ha.
Symbolem Gorczańskiego Parku Narodowego
jest salamandra plamista, największy występujący w Polsce płaz
ogoniasty. |
 |
| |
|
BESKID WYSPOWY to
część Beskidów Zachodnich położona pomiędzy doliną Skawy a Kotliną
Sądecką. Cechą charakterystyczną jest występowanie licznych,
izolowanych masywów górujących nad śródgórskimi dolinami rzecznymi. |
|
Charakterystyczną cechą Beskidu Wyspowego jest "wyrastanie"
odosobnionych, wyspowo wznoszących się szczytów z typowo podgórskiego,
sfalowanego łagodnymi garbami krajobrazu. Szczyty te mają strome,
czasem nawet bardzo spadziste stoki, wierzchowina jednak z reguły jest
płaska i wylesiona. Beskid Wyspowy jest krainą łączącą w sobie cechy
podgórskie z górskimi. Góry nie łączą się tu w zasadzie
w długie pasma, lecz tworzą jakby szereg wysp otoczonych głębokimi i
szerokimi dolinami. Wyjątek stanowią trzy krótkie pasemka: Łososińskie,
Ostrej i Ciecienia. Głębokie doliny rzeczne, które oddzielają
poszczególne szczyty górskie, od dawien dawna wykorzystywane były
jako trakty |
|
komunikacyjne. Dzisiaj biegną nimi drogi, łączące poszczególne
miejscowości tego regionu. Rzeki i potoki tego regionu należą do
dorzecza Dunajca i Raby - prawobrzeżnych dopływów Wisły. Z wyspowym
charakterem szczytów otoczonych głębokimi i szerokimi dolinami
związana jest jeszcze jedna ważna cecha Beskidu Wyspowego "morza
mgieł". Zjawisko tzw. inwersji temperatury polega na odwróceniu
warunków termicznych, czyli zamiast spadku temperatury wraz z
wzrostem wysokości n.p.m., co jest cechą charakterystyczną górskiego
klimatu mamy coś zupełnie odwrotnego. Temperatura w obniżeniach
górskich (doliny, kotliny) jest niższa (nawet do kilkunastu stopni)
niż na szczytach gór i właśnie wtedy możemy obserwować "morza mgieł"
- odosobnione wyspowe szczyty wyrastają z mgły jak wyspy na morzu.
|
|
 |
|
Zjawisko inwersji występuje
najintensywniej we wschodnich rejonach Beskidu Wyspowego, zwłaszcza na
pograniczu z Kotliną Sądecką. Właśnie stąd wzięła się nazwa Beskid
Wyspowy, którą wymyślił Kazimierz Sosnowski, wybitny nauczyciel w
sądeckim gimnazjum. Nocując wraz z młodzieżą na Ćwilinie, rankiem
roztoczył się przed turystami wspaniały widok - morze mgieł w dolinach
ponad które wystawały tylko szczyty górskie, wyżej tylko błękitne
niebo i słońce. Mieli wrażenie jakby przebywali na wyspie pośród
bezkresnego morza. |
| |
| |
|
Źródło: www.mszana.pl, www.gpn.pl, www.pl.wikipedia.org,
własne |
| |
|
|
|
|
|
